Gebiedsontwikkeling Beekdal Linde

Zichtbaar in het landschap

De werkzaamheden die we hebben gedaan binnen het deelproject ‘Hermeandering van De Lende’ zijn goed te zien in het landschap. Er is veel veranderd. Wie vandaag de dag langs De Lende wandelt of fietst, ziet een beek die meer ruimte heeft gekregen om op een natuurlijke manier door het landschap te stromen. Het lijkt misschien zelfs alsof de nieuwe meanders er altijd al hebben gelegen. 

Kom langs en ontdek zelf De Lende op zaterdag 3 oktober 

Bent u ook nieuwsgierig naar hoe het eruit ziet? Op zaterdagochtend 3 oktober kunt u het zelf bekijken. De samenwerkingspartijen nodigen u graag uit.

• Tijd: 09.30 uur tot 12.00 uur.
• Locatie: Scouting De Linde, Domeinenweg 8 in Peperga

Wat is er te doen?

• U kunt de informatiemarkt bezoeken in het scoutinggebouw.
• Fietsexcursie: Komt u op de fiets, dan kunt u langs de beek fietsen.
• Wandelexcursie: U kunt langs de beek wandelen.

Onderweg tijdens de fiets- en wandelexcursie vertellen we u waarom de werkzaamheden zijn uitgevoerd en laten u zien wat er is veranderd.

Wat is er allemaal bereikt afgelopen twee jaar

Het deelproject Hermeandering van De Lende startte in november 2024. De afgelopen twee jaar is er veel veranderd in het gebied. Het project bestond vooral uit het (her)graven van acht meanders (oorspronkelijke kronkels) met natuurvriendelijke oevers en het graven van een aantal petgaten. Maar er is nog meer gedaan.

Wat hebben we allemaal aangelegd en verbeterd? En waarom?

• Er zijn acht meanders gemaakt. De Lende was vroeger een kronkelende beek. Door de oude bochten (meanders) terug te brengen, lijkt het beekdal weer meer op hoe het vroeger was. Hierdoor ontstaan betere leefomstandigheden voor planten en dieren die in en langs de beek leven en er afhankelijk van zijn. De meanders zorgen er ook voor dat het water langer in het gebied blijft, wat goed is voor de natuur.
• Er zijn drie petgaten aangelegd. Een petgat is een langwerpige waterplas die is ontstaan door het afgraven van veen voor het maken van turf. Na het afgraven bleven er smalle, langgerekte gaten in het landschap achter. Door de jaren heen vulden deze zich met water en ontwikkelde zich bijzondere natuur. Veel petgaten zijn in de loop van de tijd dichtgegroeid waardoor hun waarde voor de natuur afnam. In het gebied zijn er drie weer opengemaakt.
• Er zijn twee fietsbruggen geplaatst en er is een kanosteiger aangelegd zodat recreanten nog meer kunnen genieten van de natuur langs en op de beek. 
• De Lendepolder is ondieper gemaakt. Er is ongeveer 40.000 m³ grond met plantenresten opgegraven uit de beek. Dit materiaal is gebruikt om delen van de Lendepolder ondieper te maken. Zo ontstaat er verschil in drogere en nattere delen en kunnen er meer verschillende planten en dieren leven.

• Foto 1: Een meander (kronkel). 
• Foto 2: Een petgat. 
• Foto 3: Plaatsing van een fietsbrug.

Werken in bestaand natuurgebied vraagt om zorgvuldig samenwerken

De afronding van het deelproject Hermeandering van De Lende is een belangrijke mijlpaal in de gebiedsontwikkeling. Er lag een plan waarin al met veel zaken rekening was gehouden. Maar de natuur en de praktijk zijn soms weerbarstig. Door nauw samen te werken, kennis te delen en met grote regelmaat het veld in te trekken, kwamen de samenwerkingspartijen tot soms innovatieve oplossingen en is de klus zorgvuldig geklaard en zijn de resultaten duidelijk zichtbaar. 

Werken in een bestaand natuurgebied vraagt om een zorgvuldige werkwijze die de natuur zo weinig mogelijk verstoord. Daarbij moesten we rekening houden met twaalf beschermde diersoorten, beperkte periodes waarin gewerkt kon worden en verschillende subsidiegevers met elk hun eigen voorwaarden. 

Zo zijn de werkzaamheden uitgevoerd onder begeleiding van een ecoloog en samen met de terreineigenaar It Fryske Gea. De aannemer, ecoloog en de terreinbeheerder stemden wekelijks af. Tijdens het broedseizoen zijn er bijvoorbeeld alleen werkzaamheden gedaan die niet verstorend werkten op de vogels en andere dieren. En ook het afvoeren van de vrijgekomen grond ging via een buizenstelsel, in plaats van per boot of vrachtwagen over land. Dit heeft het aantal vervoersbewegingen in het gebied aanzienlijk verminderd en ervoor gezorgd dat de verstoring effect had op een kleiner gebied. Het was een complex project dat dankzij deze samenwerking met goed resultaat is afgerond.

Waar doen we het ook alweer voor? 

We frissen uw geheugen graag even op. Provincie Fryslân werkt samen met Wetterskip Fryslân aan het inrichten van het Natuurnetwerk Nederland (NNN) en het uitvoeren van maatregelen voor de kaderrichtlijn water (KRW). Dit doen we samen met de gebiedspartners zoals It Fryske Gea en gemeente Weststellingwerf. Sinds 2006 werken we rond De Lende aan het versterken van het beekdal op het vlak van natuur, water, landbouw en recreatie. Het doel is de natuur betere omstandigheden geven om zich te ontwikkelen en het water schoner en gezonder te houden, voor een toekomstbestendig beekdal. 

Herstellend vermogen van de natuur

Lange tijd leek het gebied net een soort maanlandschap. Zwarte bulten grond bepaalden het beeld. Dat maakte het soms best lastig voor omwonenden of recreanten om zich in te beelden dat het beeksysteem zich in de komende jaren weer herstelt. Toch is dat onze ervaring. Sporen van de uitvoering verdwijnen en de oorspronkelijke natuur neemt het weer over. Haar veerkracht is nu al duidelijk te zien.

• Foto 1: 'Het maanlandschap'. 
• Foto 2: De veerkracht van de natuur.

Waar werken we de komende tijd aan?

In 2025 is de 6e uitvoeringsmodule voor de gebiedsontwikkeling Beekdal Linde vastgesteld door de provincie en Wetterskip Fryslân. Het plan bestaat uit vijf deelprojecten. Na de vaststelling zijn we direct gestart met de uitvoering van drie deelprojecten. Er zijn natuurvriendelijke oevers aangelegd en drie meanders zijn meestromend gemaakt. 

Het uitvoeringsplan omvat:

• 17 hectare nieuwe natuur (NNN)
• Ongeveer 700 meter meestromende meanders (KRW)
• Drie verbeterde vispassages (KRW)

De Lende: meer dan alleen gebiedsontwikkeling

Binnen de gebiedsontwikkeling Beekdal Linde vormt de beek De Lende letterlijk en figuurlijk de rode draad. Gebiedsontwikkeling gaat over meer dan alleen de inrichting van het landschap. Het gaat ook over de mensen die er wonen, werken en opgroeien. De provincie, het projectteam en de gebiedscommissie Beekdal Linde zoeken op allerlei manieren actief de verbinding met de mensen in de streek, van jong tot oud. Het idee ontstond om de jeugd mee te nemen op avontuur in hun eigen gebied. Om hun het landschap te leren lezen en het gebied beter te leren kennen. Want wat je ontdekt, ga je waarderen. 

De provincie heeft contact gezocht met de drie basisscholen in de streek: OBS De Klaeter in De Hoeve, OBS De Striepe in Oldeholtpade en Daltonbasisschool Fredericus in Steggerda. Samen met de scholen en stichting De Veerkieker, die zich bezighoudt met erfgoededucatie voor het basisonderwijs in de Stellingwerven, is een bijzonder lesprogramma voor 2027 ontwikkeld. Daarin komen allerlei onderwerpen aan bod: van landschapslezen en ecologie tot bodem, archeologie, hydrologie en cultuurhistorie. Maar vooral draait het om zelf ontdekken en plezier maken. In het voorjaar van 2027 gaan de scholen twee keer op veldexcursie in de Lendevallei. 

Wilt u ook het laatste nieuws ontvangen?

We houden u graag op de hoogte van de ontwikkelingen en het laatste nieuws. U kunt zich inschrijven voor onze digitale nieuwsbrief via de blauwe knop. 

Aanmelden digitale nieuwsbrief

Welke deelprojecten zijn klaar? 

In de afgelopen jaren zijn de onderstaande deelprojecten afgerond. Wat is daar allemaal ingericht en verbeterd?

1. Gebied Ter Schure: Ligt tussen het natuurreservaat De Lendevallei en polder Scheltinga. Van oudsher was dit turfgebied en daarna werd het landbouwgrond. Door het voedsel in de grond te verminderen en een sloot te dempen zodat water langer vastgehouden wordt, groeit er nu unieke natuur. Zoals kruiden- en faunarijk grasland, vochtig hooiland en heide.
2. Een stuk natuurgrond bij De Hoeve: Hier is een bloemenrijk landschap ontstaan, door het terugbrengen van twee oude beekkronkels. De historie is nieuw leven ingeblazen met het herstellen van zes petgaten en tussenliggende legakkers. Op de legakkers lag van oudsher turf te drogen. Sloten zijn verondiept, walkanten breder gemaakt, greppels uitgegraven en agrarische percelen verbeterd. Er is meer kruiden- en faunarijk grasland.
3. Fietspad De Hoeve en meer: In 2021 is het fietspad langs De Lende tussen de Vinkegavaartweg bij De Hoeve en de Domeinenweg bij De Blesse aangepast. Ten westen van de Wetering loopt het fietspad door het natuurgebied van It Fryske Gea, met als doel om de natuur- en landschapsbeleving van fietsers te versterken. Gelijktijdig zijn op drie plaatsen oude meanders (beekkronkels) van De Lende opnieuw teruggebracht. De beek en het fietspad slingeren nu samen door het landschap. Het grootste deel is ingericht als natuurgebied en staat in open verbinding met de beek. Hierdoor kan meer water op het land lopen, waar verschillende planten en dieren van profiteren.
4. Polder IJkenverlaat: Er is een meander (kronkeling) aan de noordkant van De Lende gemaakt, met een natuurvriendelijke oever langs de middensloot. Een kantelstuw helpt om het waterpeil te regelen. Omdat een stuw een barrière is voor vissen, is er een vispassage gemaakt. Deze helpt de vissen om het waterpeilverschil te overbruggen en tegen de stroom in te zwemmen. En u kunt u de vissen hierdoor ook nog goed bekijken.
5. De Stuttebosch: Is het gebied bij de ‘Bekhofschaans’, ten oosten van Oldeberkoop. De parkeerplaats is verplaatst waardoor het wandelpad nu door het bos, over de schans richting de Lende loopt. Volgt u het pad dan komt u bij de stuw met een v-vormige bekkentrap vispassage. Het laatste deel van het fietspad richting de Bekhof, is verhard en de bereikbaarheid van de wandelpaden en percelen is verbeterd. Bij de schans worden nog twee informatieborden geplaatst, met wetenswaardigheden over het gebied. 

Onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland 

Het plan om het Beekdal van De Lende te versterken komt niet zomaar uit de lucht vallen. In Nederland vinden we natuurontwikkeling steeds belangrijker. Sinds 2014 zijn alle provincies verantwoordelijk voor de verdere ontwikkeling van het Natuurnetwerk Nederland. Dit is een netwerk van natuurgebieden die al ingericht zijn of nog ingericht moeten worden. In Fryslân dragen we hier ook aan bij en de gebiedsontwikkeling Beekdal Linde is daar onderdeel van.

Bestaande natuurgebieden worden op die manier met elkaar verbonden. Zo ontstaat een sterk netwerk waar:

• Diersoorten makkelijk van het ene naar het andere gebied kunnen gaan.
• De plantensoorten beter groeien en bloeien. Planten die er van oudsher waren, komen vaak zelfs weer terug in een gebied.
• Het oppervlakte- en grondwater schoon en ecologisch gezond is.

De gebiedscommissie

Bij het maken van plannen voor een gebied kunnen we niet zonder een gebiedscommissie. De Gebiedscommissie Beekdal Linde werkt in opdracht van de provincie Fryslân en samen met de streek, aan dit gebiedsontwikkelingsproject. De commissie bestaat uit vertegenwoordigers van natuur- en milieuorganisaties, LTO Noord en de Vereniging kleine dorpen. Andere belangrijke samenwerkingspartners zijn Wetterskip Fryslân, It Fryske Gea, Staatsbosbeheer en gemeente Weststellingwerf. Bij het maken van de plannen kijken we steeds met elkaar naar de historie van het gebied en wat het gebied nodig heeft of kan gebruiken op het vlak van natuur, water, landbouw, landschap en recreatie.

De ‘Hermeandering van de Lende’ in het nieuws

• Fryslân Hjoed - Omrop Fryslân
• Omropfryslan - rivierke-de-lende-by-wolvegea-moat-wer-meanderje-fan-grut-belang-foar-natuer